» 22 september 2017

Koel en kans op een bui

Redactie | 14-07-2017

1789 - Bestorming van de Bastille
SCHAGEN – Zon en wolken wisselen elkaar af en er is in de ochtend en middag kans op een bui. De temperatuur ligt rond 19 °C en de noordwestelijke wind is matig, windkracht 4. Ook in de avond en nacht is het wisselend bewolkt maar droog. Komende nacht koelt het af tot ongeveer 14 °C.

De zon kwam op om 05:32 uur en gaat om 21:59 uur weer onder. Daarmee hebben we uur 16:27 daglicht, 12 minuten korter dan een week geleden.

14 juli


1789 - Bestorming van de Bastille

De Bestorming van de Bastille in Parijs, op 14 juli 1789, wordt vaak gezien als het beginpunt van de Franse Revolutie. Hoewel er ten tijde van de bestorming maar zeven gevangenen aanwezig waren in de Bastille Saint-Antoine, een middeleeuws fort dat als gevangenis werd gebruikt, werd de verovering ervan een symbool voor de Revolutie.

De revolutie was het resultaat van een periode van groeiende sociale tegenstellingen, economische crisis en onvrede onder de Franse bevolking. De verlichting versterkte de snel toenemende klassentegenstellingen, de weerstand tegen het klassensysteem en de roep om verandering. Het groeiende verzet tegen het absolutisme werd gevoed door de onvrede over de houding van het koninklijk gezin, dat er in de ogen van het volk een schijnbaar zorgeloze en extravagante levensstijl op na hield, terwijl het land in een diepe economische crisis was beland.

Voor de gewone bevolking had het financiële bankroet van de staat echter geleid tot stijgende graanprijzen en hongersnood in 1788. Op 27 en 28 april 1789 brak er een staking uit in de behangfabriek van Jean-Baptiste Réveillon in de Faubourg Saint Antoine, omdat het gerucht ging dat Réveillon de lonen wilde verlagen en in de Staten-Generaal had voorgesteld de vaste broodprijs af te schaffen en de belasting te verhogen.

Op 4 mei kwamen voor het eerst in meer dan 175 jaar de Staten-Generaal bijeen, om te praten over een oplossing van de financiële crisis. Op 17 juni riepen vertegenwoordigers van het volk zich uit tot Assemblée nationale, om een grondwet te schrijven voor het land. Toen de bevolking in Parijs hoorde dat de koning op 11 juli troepen had verzameld in en rond Parijs, ministers naar huis had bestuurd, en de populaire minister van Financiën Jacques Necker het bevel had gegeven heimelijk het land te verlaten, gingen ze de straat op. De volgende dag nam het volk het heft in eigen handen.

Op 14 juli volgde de plundering van het wapendepôt van het Hôtel des Invalides, waar kanonnen en musketten lagen opgeslagen, maar geen buskruit. Vervolgens trok het volk naar de Bastille, waar wel buskruit lag opgeslagen. Door heel Parijs kwamen mensen in grote groepen bijeen. Een groeiende menigte begaf zich naar het Place Vendôme, waar ze een Duitssprekend detachement zware cavalerie van de 'Royal-Allemand' met stenen op de vlucht joeg. Op het Place de la Concorde werd een van de actievoerders gedood, en sneuvelde ook een soldaat.

De demonstranten verzamelden zich in en rond het Hôtel de Ville. De leiders van de groep bleken echter niet in staat de menigte van wapens te voorzien, en er ontstond steeds meer chaos. De Nationale Assemblee was op dat moment nog steeds bijeen in Versailles en besloot vanaf dit moment in voortdurend beraad te blijven, om een beëindiging van hun vergadering te voorkomen.

De betogers vielen intussen het Hôtel des Invalides binnen, waar zij zo'n 29.000 tot 32.000 musketten buitmaakten, maar zonder buskruit. Toen 80.000 mannen en vrouwen niet veel later ook de Bastille belaagden, ging het dan ook om het buskruit dat daar was opgeslagen.

In de gevangenis zaten op dat moment maar zeven gevangenen. Vanwege de hoge kosten van onderhoud en bewaking, was al eerder besloten dat de gevangenis gesloten zou worden. De mensen waren uit op de wapens en de munitie die in het gebouw lagen opgeslagen.

De menigte die bij de bestorming betrokken was, bestond waarschijnlijk uit minder dan duizend mensen. De groep verzamelde zich in de ochtend voor het gebouw, en eiste de overgave van de gevangenis, het verwijderen van de kanonnen die op de stad waren gericht en de overdracht van de aanwezige wapens en munitie. Twee vertegenwoordigers van de opstandelingen werden binnengelaten om te onderhandelen, en een derde volgde later met de definitieve eisen.

Rond 13.30 uur stroomde de groep de buitenhof op. De kettingen van de ophaalbrug naar de binnenplaats werden doorgehakt, waarbij een demonstrant gedood werd. Rond diezelfde tijd werden de eerste schoten gelost, toen Gouverneur De Launay nerveus werd en vermoedelijk opdracht gaf om te schieten.

Het geweld laaide op en de demonstranten waren niet tot een staakt-het-vuren over te halen. Rond 15.00 uur werden de demonstranten versterkt door muitende infanteristen. Ook deserteurs uit gewone eenheden voegden zich bij de menigte en brachten wapens mee die eerder op de dag in het Hôtel des Invalides waren veroverd.

Het vooruitzicht van een slachting bracht gouverneur De Launay er om 17.00 uur toe een wapenstilstand af te kondigen en een brief met zijn voorwaarden te overhandigen. Die voorwaarden werden niet geaccepteerd en De Launay capituleerde, omdat hij wist dat zijn troepen geen stand konden houden. Hij opende de poorten naar de binnenplaats en om 17.30 uur stroomden de betogers naar binnen om het fort te bevrijden.

Bij de bestorming zelf waren 98 aanvallers en maar één verdediger gedood. De Launay werd gevangengenomen en naar het Hôtel de Ville gesleurd. Hij werd uiteindelijk doodgestoken. Zijn hoofd werd van zijn romp gescheiden, op een lans gezet en door de straten gedragen.

Wat betrekkelijk redelijk en rustig begon, liep mede door het blunderen van de gouverneur uit op een bloedig drama. Ook drie officieren van het permanente garnizoen van de Bastille werden door de menigte gedood. Twee van de 'invalides' of veteranen van het garnizoen werden gelyncht.

Wat begon als de verovering van een munitiedepot - een oud fort dat afgebroken zou worden - door de opstandelingen van Parijs, evolueerde later tot een mythe. In plaats van de eerste vergadering in 175 jaar van de Staten-Generaal op 4 mei 1789, werd de Bestorming van de Bastille de symbolische start van de Franse Revolutie.



« Terug